سرگذشت انسان پس از مرگ

 امروزه شاید یکی از مهمترین مسایلی که ذهن انسان را به خود مشغول کرده است مرگ است و زندگی که پس از مرگ داریم. در این مورد نگرش های مختلفی وجود داردکه هر کس با وجود اعتقاداتی که دارد به یکی از این نگرش­ها تمایل دارد. در عقیده های مامسلمانان زندگی پس از مرگ وجود داردو اگر وجود نداشته باشد خدایی بودن خدا زیر سوال می­رود. در مورد حیات پس از مرگ در اسلام تاکید فراوان شده است و تمام جزییات آن در آیات و روایات آمده است.

ادامه نوشته

شناخت هویت انسانی


اگر انسان هویت خودش را پیدا نکند، اگر انسان هویت عالم را نشناسد، محبت معنا ندارد، نمی‌تواند محبت کند، چون اگر انسان هویت خودش را نشناسد، هرگز خودش به خودش محبت نکرده است، اگر من خودم را نشناسم هرگز به خودم محبت نکرده‌ام، چون انتهای سیرم را نمی‌دانم، خودم را تباه می‌کنم، در قدم اول باید هویت انسان را به خودش بدهی، در قدم اول باید «چیستی؟» و«کیستی؟» اش را به خودش بدهی، که تو کیستی؟

ادامه نوشته

جایگاه انسان در عالم برزخ

از ديدگاه روانشناسى اسلامى ، انسان داراى نفس ناطقه قدسيه است كه داراى حالات مختلف مى باشد.
گاهى نفس انسان بدنبال اميال لذت و شهوت مى باشد و عوامل لذت آفرين را دوست دارد و به همين جهت به سوى لذت ها گرايش پيدا مى كند، در چنين حالتى ، نفس را اماره گويند؛ زيرا كه همواره انسان را به سوى لذت هاى نامطلوب سوق مى دهد.
افرادى كه به دنبال لذت هاى نامطلوب متعددى مانند، شراب و قمار و موسيقى هاى لذت آفرين و.... مى باشند و از مشغول شدن با آنها، لذت فراوان مى برند، در اين حالت ، پيرو نفس اماره مى باشند. نفس اماره داراى ويژگى هاى خاصى است كه مطالعه آن مجالى ديگر مى طلبد.

ادامه نوشته

انسان فاقد بصیرت انسانی ناتوان در حفظ هویت خود است

جمعی از فرماندهان عالی ناجا، حاضر در طرح بصیرت ناجا که در استان قم تشکیل می گردد با حضور در محل بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء ضمن اقامه نماز ظهر و عصر به امامت حضرت آیت الله جوادی آملی با معظم له دیدار کردند.

ادامه نوشته

امام علی علیه السلام و انسان شناسی قرآن


انسان شناسى (Anthropology) در لغت به معناى (مطالعه انسان یا صفات انسانى) است، اما در اصطلاح و به عنوان یك علم، تعاریف بسیار و متفاوتى دارد كه ساده ترین و دقیق ترین آنها تعریف (جرالدویس) است:

(علم مطالعه مجموعه پدیده هاى مرتبط با انسان در هر جاى سیاره زمین و حتى فراتر از آن در تمامى زمانها… )1

گروهى از انسان شناسان هدف این علم را توصیف و تبیین یك پدیده طبیعى خاص، یعنى انسان هوشمند یا نوع بشر معرفى كرده اند.2

ادامه نوشته

بعد از مرگ آدمي روح به كجا مي‌رود

وح در اصل به معناي (نفس) و (دو ديدن) است، بعضي تصريح كرده‌اند كه روح و ريح (باد) هر دو از يك معني مشتق شده‌ است، و اگر روح انسان كه گوهر مستقل مجردي است به اين نام ناميده شده به خاطر آن است كه از نظر تحرك و حيات آفريني و ناپايدار بودن همچون نفس و باد است، لذا گفته شده كه روح مبدأ حيات و زندگي است كه موجود زنده را به احساس و حركت ارادي توانايي مي‌بخشد.[1]
در قرآن كريم درباره روح چنين آمده: «و يسئلونك عن الروح، قل الروح من امر ربي و ما اوتيتم من العلم الا قليلاً»؛[2] يعني از تو درباره روح سوال مي‌كنند بگو: روح از فرمان پروردگار من است و جز اندكي از دانش به شما نداده است.

ادامه نوشته

صورت و سیرت انسان در قرآن جلدچهاردهم

انسان كه برآيند ملك و ملكوت است، از سابقهٴ ازلي و لاحقهٴ ابدي برخوردار است. جانمايهٴ انساني، نفس نفيس او است كه گوهر يكدانهٴ صدف هستي، قطيعهٴ الهي و لطيفهٴ ربوبي است. او به لحاظ هدف الهي و غايت اقصاي خود به سوي محبوب و معشوق در حركت است و تنها توشهٴ راه و عصاي كارامد، عنصر عظيم تقواست كه كرامت عنداللهي را به همراه داشته و انسان را به محوريت تقوا، كريم مي‌گرداند.

ادامه نوشته

انسان کامل از دیدگاه قرآن و اهل بیت

 کلمه‌ی «کمال» در لغت به معنای تمام شدن، کامل شدن و اتمام آراستگی صفات است و در اصطلاح به معنای به فعلیّت رسیدن تمام استعدادهای نهفته در یک موجود می­باشد. هر یک از مکاتب عقل، عشق، قدرت و محبّت بر اساس نوع دیدشان به انسان و سعادت وی، تعریفی از انسان کامل ارائه داده و براساس آن، معیارهایی را برای آن ارائه داده­اند؛ مکتب عقل، کمال انسان را در شکوفائی هر بیشتر قوّه‌ی اندیشه و تعقّل می­داند؛ مکتب عشق، رسیدن به حد اعلای عشق و محبّت پرروردگار را، کمال نهایی انسان معرّفی می­کند؛ مکتب قدرت، کسب قدرت را به هر طریق ممکن، مایه‌ی کمال می­داند و مکتب محبّت با تأکید بر ضرورت هر بیشتر خویشتن، کمال انسان را در دوست داشتن دیگران خلاصه می­کند. از دیدگاه قرآن، کمال نهایی انسان رسیدن به هدف نهایی خلقت و تحقّق اهدافی است که انسان به جهت آن خلق شده است. هدف نهایی خلقت انسان از دیدگاه قرآن رسیدن به  مقام خليفة اللهی و مظهریّت اسماء وصفات الهی است که تنها  از طریق عبودیّت ذات پرودگار حاصل می­شود. عبودیّت حقیقی خداوند نیز در گرو ایمان و عمل صالح و مخالفت با وسوسه­های شیطانی است.

ادامه نوشته

کرامت انسان در نهج البلاغه

خداوند متعال از میان همۀ موجودات، انسان را به عنوان «خلیفة الله» برگزیده و عطیه¬ای گرانبها به نام کرامت انسانی به او عنایت فرمود. به فرشتگان فرمان داد تا در مقابل این عطیه الهی و با ارزش و بی¬مانند سرتعظیم فرود آورند. تعظیم و سجده، بالاترین مرتبۀ احترام و خضوع و خشوع است که جز در برابر خداوند، شرک محسوب می¬شود؛ اما کرامت انسانی تا بدان مرتبه ارزشمند و گرانمایه است که این تعظیم به امر خداوند متعال صورت گرفت و فرشته¬ای که از تعظیم خودداری ورزید، مورد خشم و غضب الهی قرار گرفت و از درگاه الهی رانده شد.
بی¬گمان، انسان آن گوهر ارزشمند و کرامت والای انسانی را با خود به عرصة این خاک و زندگی دنیایی آورد. این خصلت والا که از روح دمیده شده خدا در انسان منشأ می¬گرفت جزء ماهیت بشر شد. بدیهی است هر که در این دنیا به این ویژگی منحصر به فرد انسان بی¬حرمتی کند و کرامت نفس همنوعان دیگر خود را پاس ندارد و بر آن خدشه وارد سازد، سرنوشتی بهتر از ابلیس نخواهد داشت. 
در سیرۀ اهل بیت نیز، رعایت اصول انسانی به ویژه کرامت انسان¬ها از جایگاه ویژه‌ای برخوردار می¬باشد که گوشه¬¬هایی از آن در کتاب شریف نهج¬البلاغه مشاهده می-شود.

ادامه نوشته

آنچه راه خداشناسی است, انسان شناسی نیست. بلكه معرفت نفس است. منظور از شناخت نفس آن است كه انسان به این مسئله كه خودش موجودی است غیر مستقل و وابسته به پروردگار متعال, پی ببرد و الا اگر خود را موجودی مستقل بپندارد, در واقع خودش را نشناخته است.

خداشناسی و انسان شناسی در سوره مکتوب

نه از این جهت که مثلا خدا و دین خدا به نوشتن این متن نیازمندند، نه! از این جهت که به ثبت و یادآوری بعضی اندیشه‌ها شدیدا نیازمندم. دیگر اینکه این متن حاصل اندیشه‌های شخصی من هستند و امکان دارد با تفکرات هیچ فردی جور درنیاید.

ادامه نوشته

ارتباط عالم برزخ با عالم قبر (محل دفن ميت) چگونه است ؟

واژه قبر در بسياري از روايات به معناي برزخ است و منظور از فشار قبر يا سؤال و جواب نکير و منکر در شب اول قبر شب اول انتقال انسان از اين دنيا به عالم برزخ مي باشد. در نتيجه اول شبي که انسان از دنيا رفته شب اول برزخ (قبر) او حساب مي شود و آنچه که مربوط به فشار قبر مي باشد عذابي برزخي است مربوط به شب اول مرگ آدمي در نتيجه اگر کسي را حيوانات درنده بخورند يا در دريا غرق شود از شب اول قبر معاف نمي باشد.

ادامه نوشته

ملاک و معیار کرامت انسان از دیدگاه امام خمینی(س)


به نظر امام خمینی(س) برابری انسان ها با اصل توحید فهمیده می شود. ایشان در این باره می فرماید: از همین اصل اعتقادی توحید، ما الهام می گیریم که همۀ انسان ها در پیشگاه خداوند یکسانند. او خالق همه است و همه مخلوق و بندۀ او هستند. اصل برابری انسان ها و این که تنها امتیاز فردی، نسبت به فرد دیگر بر معیار و قاعدۀ تقوا و پاکی از انحراف و خطاست.

ادامه نوشته

در روز قيامت انسانها در چه سن و سالي محشور مي‏شوند، زن در چه سني و مرد در چه سني؟

در ابتدا به خلاصه‏اي از اوضاع محشور شدن انسانها و وضعيت آنها در بهشت و جهنم، از ديدگاه قرآن به عنوان مقدمه اشاره مي‏شود. اما وضعيت محشور شدن انسان‏ها همراه با رهبري كه در دنيا پذيرفته‏اند(1) به صورت سراسيمه(2) و مانند ملخ‏ها در هم و مختلط(3) و حالت مست و هوش و عقل از دست داده(4) در حالي كه همراه با مأموران الهي(5) و پرده‏ها كنار رفته است محشور مي‏شوند(6) و مجرمين در صف جداگانه قرار گرفته‏اند(7) و كسي حق حرف زدن ندارد(8)، اما جهنمي‏ها روسياه، سرافكنده به غل و زنجير كشيده شده و غبار آلود و اشك ريزان مي‏باشند(9) ولي بهشتي‏ها با صورت خندان، و درخشان و سفيد(10) و شاداب و زيبا در عرصه قيامت حاضر مي‏شوند(11). بعد از اين مقدمه جواب را در سه بخش جداگانه بيان مي‏كنيم:

ادامه نوشته

وقایع هفت‌گانه حضور انسان در قیامت

پس از زنده شدن مردگان و ورود آنها به عرصه قیامت، قبل ازورود به بهشت و دوزخ امورى چند تحقق خواهد یافت که قرآن و احادیث از آنها خبر داده است:
 
*نحوه حسابرسی
به حساب اعمال افراد، با شیوه اى خاص رسیدگى مى شود، که یکى از راههاى آن همان دادن نامه اعمال هرکس به دست او است. (اسراء/۱۳ـ۱۴).
*شاهدان قیامت

ادامه نوشته

رابطه مفاهيم علوم انساني با هستي شناسي خداشناسي و انسان شناسي


صحبت كردن از مفاهيم به خصوص در علوم انساني طبعاً و منطقاً وابسته به تعاريفي است كه يك مكتب از مباني خود براي مخاطب ارائه داده است. بحثي كه بسياري از فلسفه ها و مكاتب «بشر ساخته» به علت فقر تعاريف از آن گذر كرده اند تا جايي كه برخي از آنها در جهت فرار از ارائه تعاريف متقن به «رابطه گرايي» روي آورده و براي عدم تعريف مفاهيم اصلي در فلسفه هاي خود به توجيه تراشي پرداخته اند. متن حاضر دومين و آخرين بخش از سخنان دكتر حسن رحيم پور در قالب بررسي مباني گفتمان حسيني است كه بخش نخست آن با عنوان «مشروعيت سياسي و حقانيت» شامل مفاهيمي چون «مبناي مشروعيت»، «حق حاكميت»، «فلسفه حق و باطل» و... از نظر خوانندگان محترم گذشت، اينك بخش دوم و پاياني اين مطلب را با هم از نظر مي گذرانيم.

ادامه نوشته

خداشناسی و انسان شناسی

شناخت حضوری انسان عامل یا راهی برای شکوفا شدن و آگاهانه شدن معرفت حضوری و دستیابی به معرفت حضوری آگاهانه نسبت به خدا می شود و شناخت حصولی نسبت به انسان نیز طریقی برای شناخت حصولی نسبت به خداوند متعال و صفات والای اوست که اولی با عبادت، تزکیه ی نفس و سلوک عرفانی و دومی با تأمل و تدبر در اسرار و حکمتهایی که در وجود انسان به ودیعت نهاده شده فراهم می آید.

ادامه نوشته

كرامت انسان از ديدگاه قرآن

در جهان آفرینش، زيبنده‌ترين صورت، صورت كامل آدمي است و ارزنده‌ترين موجود كه به بيان «نفخت فيه من روحي»1 به روح الهي، شرافت يافته و مظهر اسم اعظم الله و جامع اسما و صفات خدا و حقايق ملك و ملكوت و گنجينة گرانبهاي خدايي گشته، وجود انسان است كه به عنوان خليفه و نمايندة حق در روي زمين وظيفه دارد با ابزار علم، و عمل به اقامة حق و عدل قيام نموده، در مسير عبودیت و بندگی و تكامل معنوي و نيل به قرب الهي حركت كند و ديگران را نيز به سير و حركت در اين راه ترغيب و تشويق نمايد.

ادامه نوشته

صورت پردازی مفهوم انسان و چگونگی تأثیر آن بر اندیشه سیاسی هابز و جوادی آملی


در نگرش توماس هابز حالت طبیعی آدمیان، جنگ و پیکار با یکدیگر است در حالی که به اعتقاد جوادی آملی انسان هم دارای فطرت و هم طبیعت است و انسان طبیعتی وحشی و فطرتی متمدن دارد و سرشت انسانی بدون هیچ گونه گرایشی آفریده شده است.

ادامه نوشته

مبانی انسان شناسی علوم انسانی اسلامی

مبانی انسان‌شناسی علوم انسانی اسلامی در قرآن با رویکرد آراء آیة الله جوادی آملی توسط عضو هیأت علمی پژوهشگاه معارج تبیین شد.

به گزارش سایت پژوهشگاه معارج، حجت الاسلام رودگر عضو هیأت علمی پژوهشگاه معارج در سلسله نشست های علمی نمایشگاه قرآن، به تبیین دیدگاه های آیت الله جوادی آملی در خصوص مبانی انسان شناسی پرداخت.

در ادامه تقریری از مباحث مطرح شده در این نشست ارایه می شود:

ادامه نوشته

سیال حقیقت

آیا شما هم حقیقت را پدیده ای قابل جستجو و دست یافتنی فرض کرده اید؟
اگرچنین است ایرادی برشخص شما وارد نیست، زیرا براساس نوعی عادت به ارث رسید از پیشینیان چنین تصور غیر واقعی ای در شما شکل گرفته است.
از آنجائی که جستجو و تلاش ، روش دیرینۀ بشر برای تأمین نیازهای مادی اش بوده، لذا نگاهش به مقولۀ حقیقت و سعادت نیز آمیخته به کوشش و سعی شده است.

ادامه نوشته

در جستجوی راه خود شناسی

اصطلاح از خود بیگانگی از همين رو پرمعناست و انگار هر کسی چیزی از آن میفهمد و حتی میگویند جهانی از خود بیگانه و ندیده ایم کسی این معانی را انکار کند ، گویا همه در باطن به آن اعتراف  دارند ،هم معلوم میشود که چرا توصيه هاي اكيد شده كه خود را بشناسيم .

ادامه نوشته

کرامت انسانی

کرامت انسانى واژه ى ناشناخته اى در ادبیات پارسى نیست و معمولا در فرهنگ نامه ها به ارزش ذاتى انسان معنا مى شود، ولى با نگاهى دقیق تر اسرار این واژه به پیچیدگى اسرار حقیقت انسانى است و اگر حقیقت هرکس براى او از روشن ترین بدیهیات است و با گزاره ى کوتاه «من خودم هستم» خود را معرفى مى کند

ادامه نوشته

خداشناسي و انسان شناسي


به بيان ديگر، شناخت حضوري انسان عامل يا راهي براي شکوفا شدن و آگاهانه شدن معرفت حضوري و دستيابي به معرفت حضوري آگاهانه نسبت به خدا مي شود و شناخت حصولي نسبت به انسان نيز طريقي براي شناخت حصولي نسبت به خداوند متعال و صفات والاي اوست که اولي با عبادت، تزکيه ي نفس و سلوک عرفاني و دومي با تأمل و تدبر در اسرار و حکمتهايي که در وجود انسان به وديعت نهاده شده فراهم مي آيد.

ادامه نوشته

آفرينش انسان در قرآن-آيت الله مصباح يزدى

درباره‏ى آفرينش انسان، آيات قرآن، از جهاتى، اختلافاتى دارد. (1) برخى از اين آيات در مورد آفرينش نخستين انسان است.طبعا هنگامى كه مبدا نخستين انسان روشن شد،مبدا وجود همه‏ى انسانهاى ديگر نيز از جهت تاريخى روشن مى‏شود.

ادامه نوشته

خودشناسي و بازتاب‌هاي تربيتي آن براساس بينش قرآني

براساس ديدگاه قرآن، آدمي‌داراي نوعي آفرينش و فطرت رواني خاص به خود است كه او را از ديگر مخلوقات متمايز مي‌سازد. اين تفاوت در توانايي‌ها، نياز‌ها، اهداف و ويژگي‌هاي رواني است و در تمام افراد انساني، به صورت مشترك وجود دارد و زمينه را براي رشد و تكامل آنها فراهم مي‌كند.

ادامه نوشته

اقسام بدن انسان و نقش آنها در دنيا ، برزخ و قيامت

معرفي چگونگيِ آفرينش جسماني انسان و نيز نحوه وجود او در دوران پس از مرگ در آموزه‌هاي ديني، هماره از موضوعاتِ موردِ توجه و بحثْ‌انگيزِ دينداران و علاقه‌مندانِ اين مباحث بوده است

ادامه نوشته

ضرورت خودشناسي از منظر قرآن و روايات


از منظر آموزه های دینی، انساني كه خود را نشناسد به طور طبيعي در تشخيص كمال به خطا رفته و مسير ضلالت را بر مي گزيند، چرا که انسان از راه شناخت خود می تواند خویش را از بند وسواس شيطان و نفس اماره آزاد كند.

ادامه نوشته

انسان شناسي تجربي يا علمي

یكی از انواع انسان شناسی بر اساس روش­های موجود در آن انسان شناسی تجربی یا علمی است؛ انسان شناسی تجربی نوعی از انسان شناسی است كه با روش تجربی به بررسی انسان می­پردازد،

ادامه نوشته

وجود روح از ديدگاه قرآن

آيات متعدد قرآن، نظريه روحيون و فلاسفه الهى را تاييد مى‏كند كه معتقدند: روح، پديده‏اى غير مادى است و پديده‏هاى روحى نمى‏تواند نتيجه فعاليت مغز و سلسله اعصاب، و معلول فعل و انفعال‏هاى فيزكى و شيميايى بدن باشد .

وجوه اشتراك و تمايز انسان با ساير موجودات

ادامه نوشته